تحقیق درباره متغیرها

آخرین مطالب

امکانات وب

تحقیق درباره متغیرها

لینک دانلود و خرید پایین توضیحات

فرمت فایل word و قابل ویرایش و پرینت

تعداد صفحات: 12

مقدمه

یکی از مباحث مهم تحقیق، انواع متغیرها و مقیاسهاست. متغیرها در تعاریف مختلف، به عواملی اطلاق میشوند که ثابت نبوده، در یک مجموعه1 و یا در ارتباط با پدیدههای دیگر، میتوان آنها را جایگزین عوامل معینی که هممقدار باشند، کرد.

درباره مطالعات پژوهش، متغیرها عبارت از عوامل تأثیرگذاری هستند که نقش و ارزش و میزان تأثیر آنها ثابت نیست؛ اما در عین حال، میتوان اثرگذاری آنها را اندازه گرفت. از این رو، متغیرها عواملی هستند که بر پدیدهها و بر یکدیگر، تأثیر میگذارند؛ ولی ارزش و میزان تأثیرشان ثابت نیست و نقش آنها، پایدار نیست؛ اما قابل اندازهگیری هستند. بعد از شناسایی متغیرهای تحقیق که سنگ بنای پژوهشند، چون اندازهگیری آنها به یک صورت ممکن نیست، لزوم پرداختن به مقیاسها ضروری میشود که عبارتند از مجموعه قواعدی برای انتساب آزمودنیها به مقولهها یا اعداد به آزمودنیها (Baron Kenney 2001 p 51) که این دو مبحث را در این بخش پی میگیریم.

سازه، مفهوم و متغیر

مفهوم،2 تجریدی از رویدادهای قابل مشاهده است که معرف شباهتها یا جنبههای مشترک میان آنهاست. مفاهیم، واژههایی انتزاعی هستند که برای توضیح دادن و یا معنا دادن به تجربیات، از آنها استفاده میکنیم؛ برای مثال، «پیشرفت تحصیلی»، مفهومی است که میتوان آن را از طریق عملکرد (نمرههای کلاسی) دانش آموزان در درسهای مختلف، مشاهده کرد(Carver etal , 1990 p 52).

برخی واژهها مثل انگیزش، هوش، خود، اضطراب و قابلیت اجتماعی، به صورت مستقیم قابل مشاهده نمیباشند. این مفاهیم پیچیده که در سطح بالایی از تجرید (انتزاع) قرار دارند، سازه3 نامیده میشوند. سازهها غالباً از نظریهها مشتق میگردند. «قابلیت اجتماعی»، یک سازه است؛ زیرا از یک سو به مهارتهای اجتماعی، شناختی و عاطفی و از سوی دیگر، به فرآیند اجتماعی شدن و تجربههای اجتماعی در روابط میان فردی، اشاره دارد. مشاهده قابلیت اجتماعی، تنها با ایجاد شرایط خاص و با کمک متغیرها، امکانپذیر میگردد (بازرگان و دیگران، 1385، ص 39).

پس به مفاهیم انتزاعی و مشاهدهناپذیری که از روی آثار آنها به وجودشان پی میبریم، سازه گفته میشود؛ مثل هوشیاری و اضطراب که ما از علائم و رفتار یک فرد میفهمیم که شخص، در حال حاضر، هوشیار است یا مضطرب.

تعریف متغیر4

متغیر از نظر لغوی به معنی چیزی است که تغییر میکند، اما در فعالیتهای تحقیقی، متغیر ویژگیهایی دارد که باید مورد مطالعه قرار گیرند و تعریف عینی آن، عبارت است از: ویژگیها و خصایصی که مقادیر مختلفی را قبول میکند و یا ارزشهای مختلفی را میتوان به آنها نسبت داد. جنسیت، سن، میزان درآمد، هوش، استعداد و مذهب نمونههایی از متغیرها هستند (رمضان، 1388، ص 119). همچنین متغیر عبارت است از ویژگی واحد مورد مشاهده و یا متغیر کمیتی است که میتواند از واحدی به واحد دیگر یا از شرایطی مشاهده به شرایط دیگر، مقادیر مختلفی را اختیار کند و به بیان دقیقتر، متغیر، نمادی است که اعداد یا ارزش ها به آن منتسب میشوند؛ مثلاً نمرات حاصله از آزمون پیشرفت تحصیلی، یک متغیر است؛ زیرا از فردی به فرد دیگر متفاوت است و یا حداقل تمام افراد، نمره یکسانی از آن به دست نمیآورند.

تبدیل مفهوم انتزاعی به تعریف عملیاتی

برای تبدیل یک مفهوم انتزاعی به تعریفهای عملیاتی، باید نکات زیر را در نظر گرفت:

1. بررسی تعریفهای عملیاتی ارائه شده، برای پدیده مورد نظر در تحقیقات قبلی.

2. انتخاب یا تدوین مناسبترین تعریف عملیاتی.

3. انتخاب بهترین شیوه اندازهگیری متغیر تعریف شده.

در بیان تعریف عملیاتی، این سؤال نیز مطرح میگردد: آیا تعریف عملیاتی مورد نظر، معرف واقعی مفهوم یا سازه مورد مطالعه در تحقیق میباشد؟ پاسخ به این سؤال، اعتبار تعریف عملیاتی را مشخص میکند. به طور خلاصه، برای تعریف عملیاتی یک سازه، باید متغیرهای معرفی را که نشانگر این سازه میباشند، مشخص کرد.

انواع متغیرها

متغیرها را میتوان به صورتهای مختلف دستهبندی کرد. این صورتها عبارتند از:

1. متغیر پیوسته و طبقهای (گسسته یا ناپیوسته)

1.1. متغیر پیوسته

متغیری است که قابلیت این را دارد که مجموعه منظمی از ارزشها یا مقادیر را در محدوده معینی بپذیرد. هر چه ارزش یک متغیر بیشتر باشد، به این معنی است که در مقایسه با ارزش کوچکتر، مقادیر بیشتری از خصوصیت مورد نظر را دارد. متغیرهایی مثل وزن و قد که میتوانند مقادیر متفاوتی را به خود اختصاص دهند، پیوسته نامیده میشوند؛ مثلاً وزن میتواند مقادیری چون 60، 5.60 و75.60 کیلوگرم را به خود اختصاص دهد (مهریار، 1362، ص 75).

2.1. متغیر طبقهای (گسسته یا ناپیوسته)

این نوع متغیرها نمیتوانند هر ارزشی را به خود اختصاص دهند؛ بلکه فقط مقدار مشخصی را به خود نسبت میدهند. در این نوع متغیرها، مقیاس مورد استفاده، اسمی میباشد و از قانون همه یا هیچ استفاده میشود؛ مثلاً در متغیرهای جنسیت و تعداد فرزندان، یک شخص ممکن است مرد باشد یا زن. اگر مرد بود، زن نیست و برعکس و یا این که تعداد فرزندان 2 و یا 3 و یا... میباشد و نمیشود گفت که تعداد فرزندان، 5.2 نفر است(پاشا شریفی،1374، ص 76).

2. متغیرهای دو ارزشی و چند ارزشی

متغیرها از نظر قبول ارزشها، به دو دسته زیر تقسیم میشوند Catanzaro 2001p 146):

1.2. متغیرهای دو ارزشی (دو وجهی)

به متغیرهایی گفته میشود که فقط دو ارزش و یا دو عدد را میتوان به آنها نسبت داد؛ مثل مرد و زن، زنده و مرده و شاغل و غیرشاغل. متغیرهای دو ارزشی، خود به دو دسته زیر تقسیم میشوند:

1.1.2. متغیرهای دو ارزشی حقیقی (واقعی)

این متغیرها دارای دو ویژگی هستند که هر دو به صورت واقعی وجود دارند؛ مثل زن و مرد و زنده و مرده.

2.1.2. متغیرهای دو ارزشی غیرحقیقی (ساختگی)

که ویژگیهای مورد نظر آن، ساختگی و اعتباری است؛ مثل قبولی و مردودی؛ چنان که مشاهده میشود، ویژگی قبول و یا مردود شدن، یک امر قراردادی است، در حالی که زن یا مرد بودن، یک ویژگی واقعی است.

2.2. متغیرهای چند ارزشی (چند وجهی)

متغیرهایی هستند که بیش از دو ارزش را به خود نسبت میدهند؛ مثل سطح تحصیلات، میزان هوش و رجحان مذهبی (مسلمان، کاتولیک یهودی و زرتشتی).

3. متغیرهای کمی و کیفی

1.3. متغیر کمی

متغیر کمی به متغیری گفته میشود که انسان میتواند برای اندازهگیری آنها یک واحد و مبدأ مشخص به وجود آورد یا آن که تفاوت ناشی از تغییرات آن را میتوان با عدد مشخص کرد؛ مانند: وزن و قد.

متغیرهای کمی را در بسیاری موارد، متغیر پیوسته نیز میگویند؛ زیرا وجه مشترک آنها در زمینه عددپذیری آنهاست. متغیر کمی را با مقیاس فاصلهای و نسبی میتوان اندازهگیری کرد (مهریار، 1352).

2.3. متغیر کیفی

به متغیری اطلاق میشود که تفاوتهای ناشی از تغییرات آن را به صورت عدد نمیتوان مشخص کرد یا این که متغیر کیفی، متغیری است که پژوهشگر نمیتواند آن را اندازه بگیرد و با اعداد و ارقام ویژگیهای آن را نشان دهد.

گرچه میتوان با کدگذاری آنها را به صورت عدد نشان داد، ولی عملیات ریاضی روی آن اعداد، میسر نیست؛ مثل رنگ چشم و پوست و مو که اگر رنگ آبی را عدد 1 و رنگ قهوهای را عدد 2 کدگذاری کنیم، نمیتوان از عملیات ریاضی برای نشان دادن این نوع ویژگیها استفاده کرد و این اعداد و ارقام، صرفاً جنبه نامگذاری دارند. متغیرهای کیفی، همان متغیرهای طبقهای و یا گسسته هستند. متغیرهای کیفی را میتوان با مقیاس اسمی و در برخی موارد با مقیاس رتبهای، اندازهگیری کرد( مانند مواردی که درجات مختلف یک ویژگی را مشخص کرده باشیم).

4. متغیرهای فعال و خصیصهای